مبانی علم ژئومورفولوژی (قسمت اول)

اما پس از گذشت 20 میلیون سال کره زمین شکل واقعی خود را بدست آورد که همانند کره ای آتشین و قرمز مملو از مواد مذاب بود. بر طبق فرضیه دانشمندان مواد سنگین زمین از قبیل آهن و نیکل و غیره (نیفما) در اثر سنگینی تدریجاً بطرف مرکز زمین حرکت نمودند و هسته مرکزی زمین را بوجود آوردند و نیز موادی که چگالی کمتری داشتند مانند سیلیکات ها وآلومینیوم وغیره ( سیما) به طرف بالا حرکت کرده و پوسته خارجی وسطح زمین را شکل دادند. درهر حال درخلال سپری شدن این مراحل حرکات گردشی ماگماهای درون زمین ( کانوکشن) آنقدر قوی بودند که مرتباً سطح ضعیف و خشکیده زمین را باز و درقسمتهایی فشرده کرده و مواد مذاب خود را بیرون ریختند. 4/5 میلیارد سال پیش زمین دارای سطحی داغ قرمز و نیمه مذاب بود. پس از گذشت میلیونها سال سطح زمین شروع به سرد شدن نمود و پوسته جامدی، به دور زمین بوجود آمد. این فعالیت ها تا زمان آرامش نسبی زمین ادامه پیدا کرد. خروج مواد مذاب موجب شد مقدار زیادی از گاز ها که در درون زمین محبوس بودند عمدتاً از طریق منافذ آتشفشانها به سطح زمین بیایند و از طریق سطح تا ارتفاعات مشخصی صعود نموده و با تاثیر نیروی جاذبه زمین، جو ضخیم زمین یا اتمسفر را شکل دادند.

در همین مدت شهاب سنگهای زیادی به سطح زمین برخورد کردند و هزاران گودال شهاب سنگی را بوجود آورند و مقدار زیادی عناصر و غبار کیهانی را به سطح و جو زمین اضافه نمودند.

پس از یک میلیارد سال زمین به اندازه کافی سرد شده بود تا بخار آب موجود در جو متراکم شده و قطرات آن میلیون ها سال به شکل باران شدید به سطح زمین ببارد و باعث پاک شدن جو زمین و بوجود آمدن اقیانوسها گردد. کره زمین به تدریج به شکل کنونی در آید.

بارش باران و اقیانوس های اولیه باعث شدند که روند سرد شدن زمین سریعتر شود به این ترتیب در پوسته در حال سرد شدن زمین ترک هایی پدید آمد. اولین موجودات زنده تک یاخته ای در این زمان و در پی برخورد صاعقه های عظیم به سطح اقیانوس ها و تشکیل سوپ بنیادین بوجود آمدند.

زمین در آغاز دوران اول، پستی ها و بلندی هایی داشت که اقیانوس ها درآنها جای گرفتند. وخشکی ها بصورت جزایری خارج از آب بیرون ماندند، اما پوسته زمین ترک خورده بود و به چند صفحه بزرگ تقسیم می شد. این صفحات نازک با ضخامت درحدود 6 تا 60 کیلومتر روی لایه ای از مواد مذاب و نیمه مذاب گوشته شناور بودند درست به شکل زمان کنونی، یعنی نزدیک به 3.5 میلیارد سال قبل حرکت خشکی ها جابجا شدن آنها و تغییرات مداوم پوسته زمین آغاز شد به این حرکات تکتونیک صفحه ای گفته می شود. بر اساس این حرکت پوسته اقیانوس ها که نازک تر از پوسته قاره ای است (پنج تا ده کیلو متر) به طور دایم به زیر پوسته قاره و داخل گوشته فرو می رود و ذوب میشود . در عوض درست در مرکز اقیانوس ها جایی که پوسته اقیانوسی ازهم جدا می شود و به کمترین ضخامتش می رسد مواد مذاب گوشته از آن بیرون می ریزند و بر اثر بر خورد با آب تبدیل به پوسته اقیانوسی می شوند و رشته های پشتی مرکز اقیانوسهارا بصورت رشته کوه های ممتد در زیر دریا بوجود می آورند. اما چرا این اتفاق می افتد؟ زمین شناسان می گویند جریان های همرفت زیر پوسته و بالای گوشته زمین باعث می شوند که صفحات پوسته روی آن بلغزد و این لغزش باعث حرکت آنها می شود. یعنی زایش مداوم پوسته در اقیانوس اطلس باعث می شود که دو قاره افریقا و امریکای جنوبی از هم دور شوند. چنانچه اگر به قسمت های غربی قاره افریقا نگاه کنید خواهید دید که قسمت های شرقی امریکای جنوبی درست مثل یک قالب داخل آن جای خواهد گرفت، اما این تنها بخشی از یک حرکت بزرگ و جهانی است.

ادامه دارد.

+ نوشته شده در شنبه دوم بهمن ۱۴۰۰ ساعت 13:10 توسط امیریوسفی  |